Hai tiếng để phân biệt cho ra các kiểu ngoại tình khác nhau, biết những điều kiện nào thật sự liên quan tới khả năng đi tiếp, và biết việc đúng phải làm với tình huống của mình.
Buổi này không hứa cứu được mọi cuộc hôn nhân. Nó giúp nhìn cho rõ, để quyết định gì thì cũng là quyết định đưa ra lúc tỉnh táo.
Hơn 10 năm đứng lớp. Tối 05/09 là buổi trên Zoom, cũng là tôi, từ phút đầu tới phút cuối.
“Ba giờ sáng. Cửa nhà vệ sinh đóng lại. Điện thoại của người kia mở ra. Đọc xong thì nhẹ được chừng mười phút. Tối hôm sau lại vào đúng chỗ đó.”
Sáng ra vẫn phải dậy đi làm, vẫn phải đưa con đi học, vẫn phải cười khi hàng xóm hỏi thăm. Cơn bão chỉ nổi sau mười một giờ đêm, một mình, trong thứ ánh sáng hắt lên từ cái màn hình úp xuống mặt bàn.
Và điều làm người ta kiệt sức nhất, hoá ra không phải chuyện đã xảy ra một lần. Là việc nó được đem ra xử đi xử lại mỗi đêm, mà không có ai để hỏi cho ra lẽ.
Bốn điều lặp đi lặp lại trong những câu chuyện tôi được nghe:
Ai nghe cũng khuyên, mà mỗi người khuyên một kiểu. Người bảo tha thứ vì con. Người bảo bỏ đi cho rảnh. Không ai hỏi chuyện của nhà mình thuộc loại nào.
Đọc xong thì nhẹ được một lúc. Rồi tối hôm sau lại mở ra. Biết là không nên, vẫn làm.
Câu này đến vào lúc yên tĩnh nhất trong ngày, và nó không cần ai nói ra hộ. Người ta tự tuyên án chính mình.
Không dám nói với bố mẹ vì sợ ông bà lo. Không dám nói với bạn vì sợ ngày mai cả xóm biết. Cơn bão lớn nhất đời mà phải chống một mình, lại còn phải giấu.
Một người đã giữ cho căn nhà ấy đứng được ngần ấy năm thì không đáng phải ngồi dưới sàn nhà vệ sinh lúc ba giờ sáng để biết sự thật về đời mình.
Không ai bước vào hôn nhân để về sau đi tìm bằng chứng.
Điều người ta mong không lớn. Một mái nhà mà tối về còn thở được. Một người bên cạnh mà mình không phải đoán. Và một điều nữa, ít ai nói ra: muốn biết sự thật về cuộc hôn nhân của mình, mà không phải trả giá bằng chính mình.
Tôi tạm gọi hai người trong câu chuyện này là An và Thành. Một người vợ, và một người chồng. Tôi kể cả hai vì trong phòng tôi, chuyện này không chọn giới.
Cả hai cùng phát hiện bạn đời có người khác, cách nhau vài tháng. Tuần đầu, hai câu chuyện giống nhau đến mức không ai phân biệt nổi. Bên kia đều khóc, đều xoá số, đều đưa điện thoại ra bảo xem đi. Cả An và Thành đều nghĩ chắc là qua rồi.
Có một điều tôi ngại nói vì nghe ngược đời: người hối lỗi dữ dội nhất ở tuần đầu lại là người tôi ít yên tâm nhất. Tuần đầu nào cũng đẹp.
Đến khoảng tuần thứ năm, hai đường tách ra.
Thủ phạm ở đây không phải người thứ ba. Người thứ ba không phá cửa mà vào. Thủ phạm là một thứ không có mặt mũi, không có tên trong danh bạ, mà tôi gọi là Cái Tên Chung.
Cái Tên Chung không rình ai, không hại ai. Nó chỉ làm đúng một việc: gom những chuyện rất khác nhau vào chung một chữ, rồi phát cho mỗi người cùng một cái áo may sẵn. Vì mọi chuyện đều gọi bằng một chữ, nên mọi lời khuyên cũng chỉ có một kiểu. Tha thứ đi vì con. Hoặc bỏ đi cho rảnh. Hoặc ai chẳng thế.
Ở Mỹ, trong dữ liệu của Gigy và Kelly mà Gottman dẫn lại, khoảng 80% người đã ly hôn nói hôn nhân tan vì dần mất cảm giác gần gũi và được trân trọng, chỉ 20 đến 27% nhắc tới chuyện có người khác.
Còn ở Việt Nam thì khác. Một nghiên cứu công bố năm 2018 trên Tạp chí Khoa học Xã hội, khảo sát 438 người đã ly hôn với danh sách lấy từ toà án, cho thấy lý do được nêu nhiều nhất chính là vợ hoặc chồng có bạn tình, 37,9%, đứng trên bất đồng chi tiêu và rượu bia cờ bạc.
Hai xã hội khác nhau, hai câu trả lời khác nhau. Đó là lý do tôi không bê một quyển sách phương Tây lên đời ai cả. Và cũng là lý do phải gọi cho đúng tên chuyện của chính nhà mình, thay vì mượn cái tên chung.
Hơn 10 năm tham vấn và đào tạo, tôi thuộc cả cách người ta hạ giọng trước khi hỏi. Có người đẩy điện thoại qua bàn cho tôi xem một tấm ảnh chụp màn hình, tay run tới mức phải đặt máy xuống mặt bàn mới giữ yên được, rồi hỏi một câu mà tôi đã nghe đến thuộc cả nhịp thở đi trước nó: có phải tại người kia không.
An và Thành không phải hai người cụ thể nào. Họ là hình ảnh tổng hợp, dựng từ những gì lặp đi lặp lại trong ngần ấy năm tôi ngồi ở cái ghế này. Tôi kể được họ chính vì đã ngồi với quá nhiều người giống họ.
Việc đầu tiên tôi làm với An không phải là cứu, cũng không phải là bỏ. Là gọi đúng tên chuyện đang xảy ra trong nhà. Chuyện đó thuộc loại nào, còn những điều kiện gì, và vì thế việc đúng của tháng này là gì.
Thành thì làm mọi thứ người ta dạy. Nhẫn hơn, dịu hơn, về nhà sớm hơn. Đến tuần thứ năm, bên kia vẫn không có gì. Anh quay sang tự trách mình chưa đủ cố.
Có một câu anh được phép nói, và một câu tôi luôn giữ lại ở cửa. Tôi có phần trong việc chúng tôi xa nhau, đó là câu của một người trưởng thành. Chính tôi đẩy người ấy đi, đó là một câu khác hẳn. Thành trượt từ câu trên xuống câu dưới lúc nào không ai kịp giữ.
An không có ngày nào gọi là ngày làm lành. Chỉ có một tối, dọn cơm xong, An nhận ra mình đã không liếc sang cái điện thoại úp trên bàn.
Thành thì đi. Và đi là đúng. Tôi không tin có ai đủ tư cách ngồi đây nói với anh rằng lẽ ra nên ở lại.
Ba năm ấy, anh nói, không mất vì chọn sai. Mất vì làm đúng, mà đúng của người khác.
Trong các kiểu mà giới trị liệu quốc tế đã mô tả, và vì sao mỗi kiểu lại cần một cách đi khác nhau. Kèm cả giới hạn của việc phân loại.
Tới việc một cuộc hôn nhân sau phản bội còn đi tiếp được hay không, cách tự soi từng điều kiện một, và mức bằng chứng của từng cái.
Những tình huống mà cố hàn gắn là làm hỏng thêm. Trong đó có tình huống mà mọi lời khuyên giữ gìn đều nguy hiểm.
Ba ngả rất khác nhau của những người chọn ở lại, và cách nhận ra mình đang ở ngả nào chỉ qua cách hai người kể lại chuyện đó. Không cần chuyên gia, không cần ai cho phép.
Hoãn cái gì, và hoãn đến khi nào thì được mở ra xem lại.
Mỗi lần trượt từ chịu trách nhiệm sang tự trách. Hai câu đó nghe gần giống nhau mà khác nhau rất xa.
Hơn ba mươi phút cuối dành trọn cho hỏi đáp. Hỏi được tới nơi, chứ không phải hỏi cho có.
Và một điều không nằm trong danh sách nào: hai tiếng ngồi cùng những người khác cũng đang giấu chuyện của mình. Không phải để kể. Chỉ để biết mình không phải người duy nhất.
Tôi nói phần này ra vì có những việc buổi học không làm được, và nói trước thì tốt hơn.
Giảng 70 phút, hỏi đáp 35 phút, mở phòng và khuyến cáo an toàn 15 phút.
Đây là điều tôi nói ngay từ phút đầu.
Không có bảng xếp hạng mức độ sát thương. Hai người cùng một chuyện có thể có hai vết thương khác nhau, và cách đi tiếp cũng khác nhau. Chúng ta phân biệt tình huống để chọn việc, chứ không phân biệt để đo xem ai có quyền đau hơn ai.
Đây là phần lật ngược của buổi học.
Đọc cỡ mẫu trước đã: nghiên cứu dưới đây chỉ có 19 cặp, trong đó nhóm giữ bí mật có 5 cặp. Đây là chỉ dấu đáng chú ý, chưa phải kết luận chắc chắn. Tôi đưa cỡ mẫu ra trước để chị tự đánh giá, thay vì để nó xuống dòng chữ nhỏ bên dưới.
Trong một nghiên cứu theo dõi 5 năm do Hiệp hội Tâm lý Hoa Kỳ xuất bản, nhóm giấu chuyện có tỉ lệ ly hôn 80%, còn nhóm đưa chuyện ra và xử lý trong trị liệu cặp đôi là 43%.
Nói cách khác: nói ra không bảo đảm cứu được, khoảng bốn trong mười cặp đã nói ra và làm tử tế vẫn ly hôn. Nhưng giấu thì gần như chắc mất. Thứ liên quan mạnh nhất tới khả năng đi tiếp không phải cuộc ngoại tình thuộc loại nào, mà là chuyện đó có được đưa ra ánh sáng và xử lý tử tế hay không.
Thạc sĩ Tâm lý · Chuyên gia khai vấn quốc tế liên đoàn ICF · Nhà sáng lập Happy Life Institute
Tôi không đứng đây để thuyết phục ai ở lại, cũng không để thuyết phục ai ra đi. Việc của tôi là giúp anh chị gọi đúng tên chuyện đang xảy ra, rồi tự chọn lúc còn tỉnh.
Ảnh chụp tại các lớp và buổi chia sẻ tôi đã dẫn. Tối 05/09 là buổi trên Zoom, cũng là tôi đứng lớp từ đầu tới cuối.
Hai lời chứng này là của khách coaching 1:1 về các chủ đề khác, không phải của người đã dự buổi 05/09. Tôi để nguyên vì đây là những gì tôi có thật.
Cảm ơn cô, đúng là gian nan thật nhưng nếu không cố lại gian nan hơn. Cũng nhờ vào những kiến thức của cô mà em cũng sáng tỏ hơn nhiều. Tuy là đau nhưng đó là sự thật, không chấp nhận sự thật sẽ còn đau hơn. Em nhớ cô mỗi cái từ khoá đó là tìm ra sự thật.
Nguyễn Thị TuyếtKhách hàng Coaching 1:1May mà em gặp chị. Hiện tại vợ chồng em rất hạnh phúc, tài chính giờ chồng cũng đưa cho em rồi. Hằng ngày chúng em nhắn tin cho nhau như lúc mới yêu vậy đó. Rồi anh ấy gần gũi con cái nhiều hơn.
Nguyễn ThươngKhách hàng Coaching 1:1Kết quả khác nhau tuỳ từng người và từng hoàn cảnh. Còn 33 cảm nhận khác của học viên các khoá, có tên và có mặt, đang ở camnhan.nguyentuoanh.com. Chị cứ xem trước rồi hãy quyết.
Xem lại trong 7 ngày. Chỉ ghi phần tôi nói, không ghi phần hỏi đáp, và không ghi hình người dự. Nhiều người không xem được lúc nhà đông người, nên phần này để anh chị chủ động giờ.
Trị giá 299.000đBảng đối chiếu các kiểu và các điều kiện, kèm mức bằng chứng của từng cái. In ra được, gấp lại bỏ trong ví được.
Trị giá 199.000đSau buổi, anh chị nhận một bản ghi rõ việc nào làm bây giờ, việc nào hoãn lại, và hoãn tới khi nào thì mở ra xem lại. Chỉ một trang, để dán lên chỗ nào cũng được.
Trị giá 199.000đTôi đóng sớm hai ngày, không phải để tạo áp lực. Là vì sau khi đóng cổng còn phải gửi đường dẫn, kiểm tra từng email vào được hay không, và chuẩn bị phần hỏi đáp cho vừa số người thật. Với chủ đề này tôi không muốn có ai đứng ngoài cửa vì lỗi kỹ thuật.
Có đúng hai điều kiện: dự đủ buổi, và nhắn trong 24 giờ. Tôi để điều kiện dự đủ buổi vì phần lật ngược nằm ở nửa sau. Ngoài hai điều đó ra, không cần giải thích, không cần điền biểu mẫu.
Và tôi nói thật về mức giá này.
Một buổi 120 phút ngồi trực tiếp với tôi, đúng giá của nó là 2.686.000đ. Tối 05/09 tôi để 299.000đ, và tôi nói thật lý do.
299.000đ không phải mức giá đặt ra để kiếm lời. Nó ở đó vì một lý do khác: để hai bên cùng biết mình đang gặp một người nghiêm túc, chứ không phải một người ghé qua.
Buổi miễn phí thì ai cũng ghi tên, rồi tối đó vắng một nửa, và người ở lại thì vừa nghe vừa lướt điện thoại. Với chủ đề này, tôi cần một căn phòng khác.
Nó kết thúc bằng việc một người biết mình đang ở trong loại chuyện nào, rồi mới chọn.
Giữ một chỗ tối thứ Bảy · 299.000đP.S. Cái giá của việc để nguyên không phải là mất người kia. Là thêm một mùa nữa ngồi ở đúng chỗ đó lúc ba giờ sáng, làm rất đúng, mà đúng của người khác.
P.S.2 Có người đọc tới đây rồi vẫn dừng lại, vì đã quen xem miễn phí và chưa từng chuyển tiền cho một lớp học trên mạng. Điều đó hợp lý. Chuyển khoản xong là email báo về ngay, có đường dẫn Zoom và mật khẩu phòng. Tối thứ Bảy, người mở lớp và nói suốt hai tiếng chính là người trong những video anh chị đã xem bấy lâu nay. Còn nếu vẫn chưa yên tâm thì cứ để đó, xem thêm vài video nữa rồi hãy quay lại.
